Τεχνική NeuroSAFE στη Ρομποτική Ριζική Προστατεκτομή: Ο Πλήρης Οδηγός για τον Ασθενή

Η διάγνωση καρκίνου του προστάτη φέρνει δύο μεγάλες ανησυχίες: να αφαιρεθεί πλήρως η νόσος και να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής μετά την επέμβαση, δηλαδή η στύση και η εγκράτεια των ούρων. Η τεχνική NeuroSAFE είναι μια μέθοδος που βοηθά τον ουρολόγο να ανταποκριθεί και στους δύο στόχους μέσα στο ίδιο χειρουργείο. Ο Δρ. Σταύρος Τυριτζής την εφαρμόζει στη ρομποτική ριζική προστατεκτομή και υπήρξε ο πρώτος χειρουργός στην Ελλάδα που την εισήγαγε με μεγάλη επιτυχία το 2015.

Τι είναι η τεχνική NeuroSAFE

Η NeuroSAFE (Neurovascular Structure-Adjacent Frozen-section Examination) είναι μια τεχνική κατά τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή, στην οποία ο προστάτης που αφαιρέθηκε εξετάζεται άμεσα, κατά τη διάρκεια της επέμβασης, από ειδικευμένο παθολογοανατόμο. Η εξέταση γίνεται με ταχεία βιοψία στην επιφάνεια του προστάτη που βρίσκεται σε επαφή με τα αγγειονευρώδη, τα νεύρα που ελέγχουν τη στύση. Μέσα σε περίπου μία ώρα, το αποτέλεσμα δείχνει αν τα νεύρα μπορούν να διατηρηθούν με ασφάλεια, εξασφαλίζοντας σε υψηλότατο ποσοστό ότι δεν αφήνουμε θετικά χειρουργικά όρια, δηλαδή ότι δεν αφήνουμε καρκινικά κύτταρα μέσα στον ασθενή.

Χειρουργικά όρια στην ταχεία βιοψία: αρνητικό όριο, εστιακό θετικό όριο (κόκκινο βέλος) με κοντινό αρνητικό όριο (μπλε βέλος), και εκτεταμένο θετικό όριο.

Η μέθοδος αναπτύχθηκε αρχικά στη Γερμανία, στην Martini-Klinik του Αμβούργου, ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα ριζικής προστατεκτομής στον κόσμο, και σήμερα εφαρμόζεται σε εξειδικευμένα κέντρα διεθνώς. Με τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή εξελίχθηκε και έγινε απαραίτητη μέθοδος σε πολλά νοσοκομεία παγκοσμίως.

Η τεχνική σήμερα συνεχίζει να εξελίσσεται με τη χρήση της λεγόμενης confocal LASER microscopy, δηλαδή τη laser μικροσκοπία, κατά την οποία δεν χρειάζεται πλέον να γίνονται ταχείες βιοψίες στον προστάτη, αλλά ο προστάτης σκανάρεται από ειδικό μηχάνημα (HISTOLOG scanner), το οποίο εντός 50 δευτερολέπτων δίνει εικόνες εφάμιλλες του μικροσκοπίου και πρακτικά διενεργεί την ίδια τεχνική με την NeuroSAFE σε εξαιρετικά μικρότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ακρίβεια για τον ρομποτικό χειρουργό-ουρολόγο. Και αυτή την τεχνική, την εφάρμοσε και συνεχίζει να εφαρμόζει πρώτος στην Ελλάδα ο Δρ. Τυριτζής το 2026.

Ο Δρ. Τυριτζής χρησιμοποιεί τον σαρωτή HISTOLOG για την ανάλυση του παρασκευάσματος σε πραγματικό χρόνο.

Το δίλημμα που λύνει: νεύρα ή καρκίνος;

Τα νεύρα της στύσης βρίσκονται σε απόσταση χιλιοστών από την επιφάνεια του προστάτη, πρακτικά ακουμπούν πάνω στην επιφάνειά του. Όταν ο όγκος βρίσκεται κοντά στο όριο του προστάτη, ο χειρουργός βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα. Αν διατηρήσει τα νεύρα και ο όγκος έχει φτάσει μέχρι την επιφάνεια, μπορεί να μείνει καρκινικός ιστός, το λεγόμενο θετικό χειρουργικό όριο. Αν αφαιρέσει τα νεύρα για μεγαλύτερη ασφάλεια, θυσιάζεται συχνά μια λειτουργία που θα μπορούσε να είχε διατηρηθεί.

Η πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία και η διαπερινεϊκή βιοψία προστάτη πριν από την επέμβαση δίνουν πολύτιμες πληροφορίες, αλλά δεν μπορούν να δείξουν με απόλυτη βεβαιότητα αν ο καρκίνος αγγίζει το όριο. Η NeuroSAFE προσθέτει αυτό που έλειπε: μια οριστική απάντηση από τον παθολογοανατόμο, όσο ο ασθενής βρίσκεται ακόμη στο χειρουργείο και ο χειρουργός μπορεί να αποφασίσει.

Πώς γίνεται η τεχνική βήμα προς βήμα

Ο χειρουργός αφαιρεί τον προστάτη με το ρομποτικό σύστημα da Vinci, προσπαθώντας να διατηρήσει τις νευροαγγειακές δεσμίδες όπου είναι εφικτό.
Ο προστάτης αφαιρείται από μια ειδικά σχεδιασμένη τομή, χωρίς να χρειαστεί να μετακινηθεί το ρομποτικό σύστημα, και η επιφάνειά του χρωματίζεται ώστε να φαίνεται ποια περιοχή ήταν σε επαφή με τα νεύρα.

Η τοποθέτηση των ρομποτικών θυρών (αριστερά) και το χρωματισμένο παρασκεύασμα του προστάτη μετά την αφαίρεση (δεξιά), έτοιμο για την ταχεία βιοψία.

Το παρασκεύασμα μεταφέρεται άμεσα στον παθολογοανατόμο, ο οποίος εξετάζει με ταχεία βιοψία τις περιοχές που αντιστοιχούν στα νεύρα.
Ενώ αναμένεται το αποτέλεσμα, που συνήθως χρειάζεται 30 έως 60 λεπτά, ο χειρουργός συνεχίζει την επέμβαση, για παράδειγμα με την αφαίρεση λεμφαδένων όταν αυτή ενδείκνυται.
Αν το όριο είναι καθαρό, τα νεύρα παραμένουν. Αν εντοπιστούν καρκινικά κύτταρα, αφαιρείται μόνο το τμήμα του νευρικού ιστού που πραγματικά επηρεάζεται, στην αντίστοιχη πλευρά.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι η εξατομίκευση. Η απόφαση για κάθε πλευρά του προστάτη λαμβάνεται με βάση την πραγματική εικόνα του ιστού και όχι μόνο την πρόβλεψη πριν από το χειρουργείο. Έτσι αφαιρείται ό,τι είναι απαραίτητο για την ασφάλειά σας και διατηρείται ό,τι επιτρέπεται.

Τι δείχνει η επιστημονική τεκμηρίωση

Η NeuroSAFE έχει μελετηθεί σε μεγάλο αριθμό ασθενών. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο European Urology Open Science, με 14 μελέτες και 15.446 ασθενείς, από τους οποίους οι 7.505 υποβλήθηκαν σε NeuroSAFE, κατέληξε στα εξής:

Μικρότερος κίνδυνος θετικών χειρουργικών ορίων στους ασθενείς με NeuroSAFE κατά 27%.
Υψηλότερα ποσοστά διατήρησης των νεύρων, με αμφοτερόπλευρη διατήρηση σε 55% έως 85% των ασθενών στις μελέτες που αναλύθηκαν.
Καλύτερα ποσοστά στυτικής λειτουργίας σε όλες τις μελέτες που είχαν ομάδα σύγκρισης.
Καμία στατιστικά σημαντική διαφορά στη βιοχημική υποτροπή στα δύο έτη, που σημαίνει ότι η προσπάθεια διατήρησης των νεύρων δεν φάνηκε να θέτει σε κίνδυνο την καρκινολογική ασφάλεια.

Το 2025 δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Oncology, η μελέτη NeuroSAFE PROOF, η πρώτη και μοναδική τυχαιοποιημένη, πολυκεντρική μελέτη με 407 ασθενείς, η οποία αποτελεί και την ακριβέστερη και ανώτατης ποιότητας, επιστημονική απόδειξη της μεθόδου. Η ομάδα ασθενών που υποβλήθηκε σε ρομποτική ριζική προστατεκτομή με τη μέθοδο NeuroSAFE (381) είχε καλύτερη στυτική λειτουργία στους 12 μήνες σε σύγκριση με την τυπική ρομποτική ριζική προστατεκτομή.

Για λόγους ειλικρίνειας προς τον ασθενή, αξίζει να σημειωθεί ότι το όφελος δεν είναι το ίδιο για όλους. Η τεχνική δεν εγγυάται διατήρηση της στύσης μετά την επέμβαση, και τα μακροχρόνια ογκολογικά αποτελέσματα εξακολουθούν να μελετώνται. Γι’ αυτό η σωστή επιλογή ασθενών και η εμπειρία της ομάδας έχουν καθοριστική σημασία.

Για ποιους ασθενείς ενδείκνυται

Η NeuroSAFE μπορεί να εφαρμοστεί σε ασθενείς με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, και σε επιλεγμένες περιπτώσεις και σε τοπικά προχωρημένη νόσο, όπου σε παλαιότερες εποχές η διατήρηση των νεύρων θα θεωρούνταν επικίνδυνη. Το πόσο θα ωφεληθείτε εξαρτάται από παράγοντες όπως:

η στυτική λειτουργία που είχατε πριν από την επέμβαση,
η ηλικία σας,
η ύπαρξη άλλων παθήσεων όπως σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, καθώς και το κάπνισμα,
τα χαρακτηριστικά του όγκου, όπως η θέση, η έκταση και ο βαθμός κακοήθειας στη βιοψία και στη μαγνητική τομογραφία.

Η απόφαση για το ποια θεραπεία είναι κατάλληλη για εσάς λαμβάνεται πάντα μετά από πλήρη αξιολόγηση και συζήτηση στο ιατρείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καλύτερη επιλογή δεν είναι η χειρουργική αντιμετώπιση, και αυτό θα σας το πει ο γιατρός με σαφήνεια.

Ο Δρ. Σταύρος Τυριτζής και η NeuroSAFE στην Ελλάδα

Ο Δρ. Τυριτζής (MD, PhD, FEBU, FACS) είναι Χειρουργός Ουρολόγος, Ανδρολόγος και Διευθυντής της 4ης Ουρολογικής Κλινικής του ΥΓΕΙΑ. Είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας και Ρομποτικής Χειρουργικής στο Karolinska University, με εκπαίδευση στο Karolinska Institutet της Σουηδίας και σε κέντρα των ΗΠΑ. Έχει πραγματοποιήσει πάνω από 2.000 ρομποτικές επεμβάσεις, με πάνω από 15 χρόνια εμπειρίας, και είναι επίσημος εκπαιδευτής (proctor) για το σύστημα da Vinci της Intuitive Surgical.

Το 2016 έγινε ο πρώτος χειρουργός στην Ελλάδα που εφάρμοσε την τεχνική NeuroSAFE σε ρομποτική ριζική προστατεκτομή, σε ασθενή 50 ετών με επιθετική νόσο που εκτεινόταν πέρα από τον προστάτη, με άριστα ογκολογικά και λειτουργικά αποτελέσματα. Το 2026 εφάρμοσε πρώτος και την εξέλιξη της τεχνικής με χρήση laser confocal microscopy. Η μακρόχρονη αυτή εμπειρία σημαίνει ότι η τεχνική δεν αποτελεί για την ομάδα μια πειραματική επιλογή αλλά μια καθιερωμένη, καλά οργανωμένη διαδικασία, με στενή συνεργασία χειρουργού και παθολογοανατόμου.

Τι να περιμένετε: πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επέμβαση

Πριν από την επέμβαση, ο Δρ. Τυριτζής θα εξετάσει τον φάκελό σας, την πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία και τα ευρήματα της βιοψίας, θα αξιολογήσει τη στυτική σας λειτουργία και θα σας εξηγήσει τι είναι ρεαλιστικό να περιμένετε. Η NeuroSAFE δεν απαιτεί κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία από την πλευρά σας πέρα από τις συνήθεις προεγχειρητικές εξετάσεις.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, η ταχεία βιοψία ενσωματώνεται στη ροή του χειρουργείου. Η νοσηλεία, ο καθετήρας και η επιστροφή στις δραστηριότητές σας ακολουθούν το συνηθισμένο πρόγραμμα της ρομποτικής ριζικής προστατεκτομής, το οποίο θα σας παρουσιάσει αναλυτικά ο γιατρός.

Μετά την επέμβαση, η αποκατάσταση της στύσης και της εγκράτειας είναι μια σταδιακή διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες και υποστηρίζεται με πρόγραμμα αποκατάστασης. Η παρακολούθηση των τιμών PSA γίνεται τακτικά, ώστε να επιβεβαιώνεται η ογκολογική επιτυχία της θεραπείας.

Συχνές ερωτήσεις για την τεχνική NeuroSAFE

Τι σημαίνει NeuroSAFE;

Το όνομα προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Neurovascular Structure-Adjacent Frozen-section Examination, δηλαδή ταχεία βιοψία των περιοχών που βρίσκονται δίπλα στις νευροαγγειακές δομές. Με απλά λόγια, είναι ένας άμεσος έλεγχος του προστάτη κατά την επέμβαση, που καθοδηγεί την απόφαση για τη διατήρηση των νεύρων της στύσης.

Πόσο παρατείνει η NeuroSAFE τη διάρκεια της επέμβασης;

Ο παθολογοανατόμος χρειάζεται συνήθως 30 έως 60 λεπτά για το αποτέλεσμα. Ο χρόνος αυτός αξιοποιείται ταυτόχρονα για άλλα στάδια της επέμβασης, όπως η λεμφαδενεκτομή όταν ενδείκνυται, ώστε η επιβάρυνση να είναι περιορισμένη. Πλέον με τη μέθοδο confocal laser microscopy, ο χρόνος αυτός έχει πέσει στα 5 λεπτά.

Είναι ασφαλής η τεχνική από ογκολογική άποψη;

Ναι. Οι μελέτες δείχνουν λιγότερα θετικά χειρουργικά όρια στους ασθενείς με NeuroSAFE και καμία διαφορά στη βιοχημική υποτροπή στα δύο έτη. Ο στόχος της τεχνικής είναι ακριβώς να διατηρούνται τα νεύρα μόνο όταν ο έλεγχος δείχνει ότι αυτό είναι ασφαλές.

Θα έχω σίγουρα στύση μετά την επέμβαση;

Κανένας γιατρός δεν μπορεί να το εγγυηθεί. Η NeuroSAFE αυξάνει τις πιθανότητες διατήρησης των νεύρων και βελτίωσης της στυτικής λειτουργίας, ακόμα και σε προχωρημένες περιπτώσεις καρκίνου προστάτη, αλλά το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από την προηγούμενη στυτική λειτουργία, την ηλικία, τις συνοδές παθήσεις και την έκταση της νόσου.

Πρόκειται για μια διαφορετική επέμβαση από τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή;

Όχι. Η NeuroSAFE δεν αντικαθιστά τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή αλλά τη συμπληρώνει, ως πρόσθετο στάδιο ελέγχου μέσα στην ίδια επέμβαση.

Είναι απαραίτητη για κάθε ασθενή με καρκίνο του προστάτη;

Όχι για όλους. Ενδείκνυται κυρίως σε ασθενείς με εντοπισμένη νόσο και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, σε τοπικά προχωρημένη. Η καταλληλότητα κρίνεται στο ιατρείο, μετά από πλήρη αξιολόγηση.

Γιατί έχει σημασία η εμπειρία της ομάδας;

Η αξιοπιστία της μεθόδου εξαρτάται από τη σωστή προετοιμασία του παρασκευάσματος και την ανάγνωση από έμπειρο παθολογοανατόμο, καθώς και από την άψογη συνεργασία με τον χειρουργό. Γι’ αυτό η τεχνική αποδίδει καλύτερα σε εξειδικευμένες ομάδες.

Κλείστε ραντεβού με τον Δρ. Σταύρο Τυριτζή

Αν έχετε διάγνωση καρκίνου του προστάτη ή ζητάτε δεύτερη γνώμη για τη χειρουργική αντιμετώπιση, μπορείτε να συζητήσετε προσωπικά με τον Δρ. Τυριτζή αν η τεχνική NeuroSAFE ενδείκνυται για την περίπτωσή σας. Φέρτε μαζί σας τη μαγνητική τομογραφία, την έκθεση της βιοψίας και τις τελευταίες τιμές PSA.

Ιατρείο Αμπελοκήπων: Λ. Κηφισίας 74, 115 26 Αθήνα, τηλ. 211 012 1745.

ΥΓΕΙΑ, Μαρούσι: Ερυθρού Σταυρού 5, 7ος όροφος, τηλ. 210 686 7637.

Email: attikiourologia@gmail.com

Οι πληροφορίες αυτής της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την ιατρική εξέταση και συμβουλή. Η επιλογή θεραπείας γίνεται πάντα εξατομικευμένα, μετά από κλινική αξιολόγηση.